อาการและสาเหตุของผมร่วง

ผมร่วงต่อเนื่องเกินวันละ 100 เส้น ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง อาจเป็นสัญญาณเตือนที่เกิดจากโรค

หรือความผิดปกติของร่างกาย เช่น โรคเอสแอลอี ไทรอยด์ ซิฟิลิส โรคตับ โรคไต 

ผมงอกยาวขึ้นประมาณวันละ 0.35 มิลลิเมตรและมีอายุนาน 2-6 ปี ซึ่งปกติจะมีผมร่วงเป็นประจำทุกวัน แต่ไม่เกินวันละ 100 เส้น

อาการผมร่วงที่พบบ่อย ได้แก่ 

ผมร่วง สามารถเกิดขึ้นจากหลากหลายสาเหตุและปัจจัยโดยผมอาจร่วงอย่างรวดเร็วฉับพลันอย่างเห็นได้ชัด หรือเป็นแบบค่อย เป็นค่อยไป โดยมีสัญญาณและอาการดังนี้ 

1. ผมร่วง ผมบางกลางศีรษะอย่างช้า ๆ (Gradual thinning on top of head) เป็นอาการผมร่วงที่พบได้บ่อยที่สุดเมื่อเริ่มมีอายุ เป็นสาเหตุของอาการศีรษะล้านในเพศชาย (Male-pattern baldness) โดยเริ่มจากแนวไรผมจนถึงกลางศีรษะที่ค่อย ๆ บางลงจนเห็นศีรษะล้าน และผมร่วง ผมบางในเพศหญิง (Female-pattern baldness) ที่ผมค่อย ๆ บางลงตั้งแต่บริเวณกลางศีรษะจนทั่วทั้งศีรษะแต่จะไม่ล้านเหมือนเพศชาย 

2. ผมร่วงเป็นหย่อม ๆ หรือเป็นวงกลม (Circular or patchy bald spots) เป็นอาการผมร่วงเป็นหย่อมๆ หรือเป็นวงกลมหรือบนหนังศีรษะ หนวดเครา หรือคิ้ว โดยอาจมีอาการคันหรือเจ็บนำมาก่อนที่เส้นผมหรือเส้นขนตามร่างกายจะหลุดร่วง 

3. ผมร่วงอย่างกะทันหัน (Sudden loosening of hair) เป็นอาการผมร่วงที่เกิดจากภาวะช็อกซึ่งส่งผลกระทบต่อร่างกายและจิตใจจนทำให้ผมหลุดร่วงออกมาในปริมาณมากขณะหวีผม สระผม หรือแม้แต่การดึงผมเบาๆ ผมร่วงประเภทนี้มักทำให้เส้นผมโดยรวมบางลง 

4. ผมร่วงทั่วทั้งศีรษะและขนร่วงตามร่างกาย (Full body hair loss) เป็นอาการผมร่วงที่เกิดจากโรคบางโรค หรือการรักษาทางการแพทย์บางอย่าง เช่น การให้เคมีบำบัดเพื่อรักษาโรคมะเร็งอาจทำให้ผมร่วงทั่วทั้งศีรษะ และขนตามร่างกายหลุดร่วง ซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นการร่วงเพียงชั่วคราวและสามารถกลับงอกขึ้นได้ใหม่อีกครั้ง 

5. ผมร่วงเป็นหย่อม ๆ และหนังศีรษะลอกออกเป็นขุย (Patches of scaling that spread over the scalp) เป็นอาการผมร่วงเป็นหย่อม ๆ และผิวหนังลอกออกเป็นขุยคล้ายรังแคทั่วหนังศีรษะซึ่งอาจมีสาเหตุจากเชื้อรากลากเกลื้อน 

สาเหตุของผมร่วง 

อาการผมร่วง มีสาเหตุเกิดจากหลากหลายปัจจัย สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศ ทุกวัย ตั้งแต่วัยเด็กจนถึงวัยผู้ใหญ่ ผมร่วงอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคบางโรคที่กำลังเกิดขึ้นในร่างกาย หรืออาจเป็นจุดเริ่มต้นที่นำไปสู่อาการผมร่วงแบบถาวร หรือศีรษะล้านในอนาคตซึ่งอาจส่งผลเสียต่อบุคลิกภาพและกระทบต่อความรู้สึกด้านจิตใจ ผมร่วงมีสาเหตุหลักจาก 2 ปัจจัย ดังนี้ 

1. ผมร่วงแบบมีแผลเป็นบนหนังศีรษะ (Scaring alopecia) คือประเภทของผมร่วงที่เซลล์รากผมถูกทำลายลงอย่างถาวรจนทำไม่สามารถสร้างเซลล์ผมใหม่ได้ สาเหตุผมร่วงแบบมีแผลเป็นบนหนังศีรษะ ได้แก่ 

• โรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่เกิดจากความผิดปกติของภูมิคุ้มกันร่างกาย เช่น โรคดีแอลอี (DLE) หรือกลุ่มโรคไลเคน พลาโนพิลาธิส (Lichen planopilaris) หรือโรค LPP 
• โรคผมร่วงแบบฟรอนทอล ไฟบรอสซิง  (Frontal fibrosing alopecia: FFA) เป็นโรคผมร่วงชนิดมีแผลเป็นที่ทำให้เกิดการอักเสบที่หนังศีรษะ หนังศีรษะแดง ลอกออกเป็นขุย และทำลายเซลล์รากผมจนทำให้ศีรษะล้านในที่สุด มักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย 
• โรคติดเชื้อแบคทีเรีย (Bacterial infection) ได้แก่ 

      - โรคหนังศีรษะและต่อมขนอักเสบ (Dissecting cellulitis, Dissecting folliculitis) ที่เกิดจากการสร้างผิวหนังที่ผิดปกติ
       ของรูขุมขน ทำให้เกิดการอุดตันและอักเสบ 

     - โรค Folliculitis decal vans ที่เกิดจากการตอบสนองของร่างกายที่ผิดปกติต่อเชื้อแบคทีเรียสแตปฟิโลคอคคัส 
       ออเรียส (Staphylococcus aureus) 

     - วัณโรค (Tuberculosis) ซิฟิลิส (Syphilis) 

• โรคติดเชื้อไวรัส เช่น งูสวัด (Herpes zoster) เริม (Herpes simplex) 
• โรคติดเชื้อราบนหนังศีรษะ เช่น ชันนะตุ (Tinea capitis) 
• สารเคมีบางชนิดกัดหนังศีรษะ เช่น สารที่มีความเป็นกรด หรือ ด่างสูง 
• เนื้องอกผิวหนังบนหนังศีรษะ (Appendage tumor) 

2. ผมร่วงแบบไม่มีแผลเป็นบนหนังศีรษะ (Non-scaring alopecia) คือประเภทของผมร่วงที่เซลล์รากผมยังไม่ถูกทำลายลงอย่างถาวรทำให้มีอาการผมร่วงเป็นหย่อม ๆ เป็นวงกลมหรือวงรี มีขอบชัดเจน มีสาเหตุเกิดจากความผิดปกติของภูมิคุ้มกันร่างกายที่ทำลายเซลล์ผิวหนังตนเองโดยไม่ทราบสาเหตุ รวมทั้งการติดเชื้อ หรือโรคบางโรค โดยผมร่วงชนิดนี้สามารถรักษาให้หายได้เนื่องจากเซลล์รากผมยังไม่ถูกทำลาย แต่หากไม่ได้รับการรักษาอาจทำให้เซลล์รากผมเสียหายอย่างถาวรจนไม่สามารถทำให้ผมกลับมางอกใหม่ได้อีก สาเหตุผมร่วงแบบไม่มีแผลเป็นบนหนังศีรษะ ได้แก่ 

• กรรมพันธุ์ (Androgenic alopecia) มีประวัติบุคคลในครอบครัวเดียวกันมีอาการผมร่วง ผมบาง ศีรษะล้านก่อนวัย ผมร่วงจากกรรมพันธุ์ เป็นสาเหตุผมร่วงที่พบได้บ่อยที่สุด มักเป็นแบบค่อยเป็นค่อยไปเป็นแบบแผนที่คาดเดาได้ และมักพบได้บ่อยในเพศชายมากกว่าเพศหญิง 
• โรคผมร่วงเป็นหย่อม (Alopecia areata) เป็นอาการผมร่วงที่มีสาเหตุจากโรคแพ้ภูมิตนเอง (Autoimmune) ที่ทำให้เส้นผมบนหนังศีรษะและเส้นขนตามร่างกายหลุดร่วงอย่างเฉียบพลัน 
• โรคผมร่วงเฉียบพลัน (Telogen effluvium) เป็นอาการผมร่วงผิดปกติอย่างรวดเร็วในระยะเวลาอันสั้น โดยมีสาเหตุดังต่อไปนี้ 

     - โรคบางโรค เช่น โรคทางต่อมไทรอยด์ (thyroid disease) ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน (Hyperthyroidism)
       โรคโลหิตจาง (Anemia) ธาลัสซีเมีย (Thalassemia) เอชไอวี (HIV) 

     - การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนอย่างกะทันหัน ภาวะหลังคลอดบุตร 

     - ความเจ็บป่วย (Illness) เช่น มีไข้สูง หรือหลังรับการผ่าตัด (Post-surgery) ที่ทำให้ผมร่วงชั่วคราว 

     - ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด 

     - การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว 

• ผมร่วงจากการถูกกระตุ้น (Anagen effluvium) เช่น การทำเคมีบำบัด หรือรังสีรักษา (Chemotherapy) ที่มีผลข้างเคียงทำให้ผมร่วง ผมบางอย่างรวดเร็ว 
• การติดเชื้อ (Infections) เช่น เชื้อราบนหนังศีรษะ การติดเชื้อแบคทีเรีย เช่น ซิฟิลิส (Syphilis) 
• ยารักษาโรคบางชนิด (Certain medications) ที่อาจทำให้เกิดผลข้างเคียงจากการใช้ยา เช่น ยารักษาโรคมะเร็ง โรคข้ออักเสบ โรคซึมเศร้า โรคหัวใจ โรคเกาต์ และความดันโลหิตสูง หรือยาคุมกำเนิด 
• อายุที่เพิ่มขึ้น (Aging) ทำให้การผลิตฮอร์โมนในร่างกายลดลง ส่งผลทำให้วงจรการเกิดเส้นผมสั้นลง ผมร่วงมากขึ้น และความหนาแน่นของเส้นผมบนหนังศีรษะลดลง 
• ความเครียด (Stress) ความเครียด หรือการเผชิญกับเหตุการณ์สะเทือนใจที่อาจส่งผลกระทบต่อจิตใจ ทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนแห่งความเครียดที่ทำให้ผมร่วง ผมบาง 
• พฤติกรรมบางอย่าง (Behaviors) เช่น การดึงผมตนเองโดยไม่รู้ตัว (Trichotillomania) 
• การขาดสารอาหารบางอย่าง (Nutritional deficiencies) เช่น ธาตุเหล็ก หรือโปรตีน 
• สไตล์การทำผม (Too-tight hairstyles) การมัดผมหางม้า หรือการถักเปียที่ตึงแน่นจนเกินไปที่ทำให้เกิดผมร่วงจากการดึงรั้ง (Traction alopecia)